Warszawa miasto swingu O Warszawie

Historia muzeum Powstania Warszawskiego

26 października 2009

Przez wiele lat budowa Muzeum była niemożliwa z powodów politycznych. Poraz pierwszy o potrzebie jego utworzenia dyskutowano już w 1956 roku jednak żadne działania nie zostały podjęte aż do 1981 roku. Wtedy to powołano do życia Społeczny Komitet Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego i rozpoczęto zbiórkę pamiątek z powstania. Jednak wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 roku sparaliżowało wszelkie działania z tym związane. Dopiero w 1983 roku ówczesny komisarz Warszawy gen. Mieczysław Dębicki, powołał oddział Muzeum Historycznego miasta stołecznego Warszawy – które w późniejszych latach zamieni się w Muzeum Powstania Warszawskiego znane nam dzisiaj. W latach 1984-1994 trwały przygotowania do budowy Muzeum Powstania Warszawskiego na ruinach Banku Polskiego, powstańczej reduty przy ul. Bielańskiej. W 1984 roku prof. Janusz Durko, dyrektor Muzeum Historycznego m.st. Warszawy, zainicjował we współpracy ze Stowarzyszeniem Architektów Polskich konkurs na projekt Muzeum Powstania. W 1986 roku zwyciężył pomysł Konrada Kuczy-Kuczyńskiego, Andrzeja Miklaszewskiego i Zbigniewa Pawłowskiego. Jednakże dopiero osiem lat później odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę Muzeum, jednak z nie do końca jasnych powodów budowa się nie rozpoczęła.

Minęły lata, a sytuacja zmieniła się dopiero w 2002 roku, kiedy prezydentem Warszawy został Lech Kaczyński. To właśnie on obiecał powstańcom, że Muzeum zostanie wybudowane na 60. rocznicę wybuchu powstania warszawskiego. W roku 2003 Jan Ołdakowski wspólnie z Pawłem Kowalem, Leną Dąbkowską-Cichocką i Joanną Bojarską opracowali koncepcję przyszłego Muzeum. Jeszcze w tym samym roku (w lecie) zapadły najważniejsze decyzje. Między innymi powołano pełnomocnika ds. Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego, przeznaczono na siedzibę Muzeum zabytkowy budynek dawnej Elektrowni Tramwajowej, powołano Radę Honorową oraz Radę Programową Muzeum Powstania Warszawskiego. Wraz z końcem roku 2003 Rada Warszawy uchwaliła rezolucję dotyczącą ustanowienia nowej instytucji kultury, czyli właśnie Muzeum Powstania Warszawskiego. Wspomnijmy co nieco o samym wyglądzie muzeum. Konkurs koncepcji architektonicznej, ogłoszony w sierpniu 2003, wygrał projekt architekta Wojciecha Obtułowicza, który wcześniej zaprojektował między innymi PolskiPawilon Expo 2000 w Hanowerze. W konkursie na opracowanie koncepcji plastycznej ekspozycji zwyciężył zespół w składzie: Jarosław Kłaput, Mirosław Nizio, Dariusz Kunowski. Prace na terenie byłej elektrowni tramwajowej rozpoczęły się w kwietniu 2004 i w ciągu następnych czterech miesięcy prowadzone były na trzy zmiany, przez dwadzieścia cztery godziny na dobę. Dzięki olbrzymiemu wysiłkowi i poświęceniu ludzi zaangażowanych w realizację projektu ostatniego dnia lipca 2004, na dzień przed 60. rocznicą powstania warszawskiego ówczesny prezydent Warszawy Lech Kaczyński otworzył Muzeum Powstania Warszawskiego.

Odbudowa zniszczonej Warszawy

22 października 2009

Jak powszechnie wiadomo stolica w trakcie działań wojennych straciła bardzo wiele. Wiele spośród budowli zostało zniszczonych. Warto choćby wspomnieć o zniszczeniach po Powstaniu Warszawskim kiedy to zniszczeniu uległo ponad 90% wszystkich budynków stolicy. Warszawscy architekci podjęli temat odbudowy stolicy już po pierwszych zniszczeniach w roku 1939 – w pracowniach architektonicznych, potajemnie lub pod pozorem innych prac, opracowywali oni plany urbanistyczne i dokumentacyjne. Po wspomnianym wcześniej powstaniu, kiedy miasto zostało przez Niemców planowo zniszczone, prace koncepcyjne nastawione na natychmiastową odbudowę znacznie się wzmocniły i były prowadzone w wyzwolonym Lublinie i na Pradze. Co ciekawe owe planowanie odbywało się także potajemnie w niektórych obozach jenieckich. 5 listopada 1944, jeszcze przed podjęciem decyzji o stołeczności Warszawy (owa decyzja zapadła 3 stycznia 1945 roku), odbył się w Lublinie pierwszy zjazd Stowarzyszenia Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, na którym mimo różnych koncepcji odbudowy, wszyscy zgadzali się co do konieczności odtworzenia Warszawy. Architekci wystosowali pismo do Biura Planowania i Odbudowy, przedstawiające stanowisko SARP-u w sprawie stolicy, apelując o jak najszybsze podjęcie decyzji. Tuż po wyzwoleniu Biuro Planowania przy Rządzie Tymczasowym wysłało do stolicy grupę „Warszawa”, której kierownikiem był Józef Sigalin. Zadaniem tej grupy było oszacowanie zniszczeń i wezwanie rozproszonych architektów do udziału w odbudowie miasta, jednak dopiero 14 lutego 1945 powstało Biuro Odbudowy Stolicy kierowane przez Romana Piotrowskiego. Na początku marca tego samego roku Wydział Urbanistyki przedstawił pierwszy plan dotyczący odbudowy miasta. W prasie pojawiły się artykuły prezentujące polemikę nad planem, a dziedzictwem przeszłości. Odbudową Starego Miasta zajmował się wówczas Wydział Architektury Zabytkowej BOS-u, pod kierownictwem Jana Zachwatowicza. W marcu rozpoczęły pracę dwie grupy, terenowa Stare Miasto i inwentaryzacyjna, natomiast od wiosny następnego roku Pracownia Stare Miasto. Przy okazji odgruzowywania poczyniono również kilka odkryć archeologicznych, m.in. odnaleziono malowidło gotyckie na ścianach kamienic na Rynku Starego Miasta 20 i 8, znaleziono basztę rycerską oraz znaczne partie Barbakanu ukryte w murach przyległych kamienic. Duży wkład w oczyszczanie Starego Miasta mieli mieszkańcy Warszawy, którzy samodzielnie wykonywali pracę w czynie społecznym, w listopadzie 1948 uprawomocnił się plan zagospodarowania przestrzennego Starego i Nowego Miasta, zaś w październiku kolejnego roku przystąpiono do opracowania dokumentacji technicznej.

Położenie stolicy

16 października 2009

Warszawa to stolica Polski. Cel wędrówek zarówno turystów (również tych z zagranicy) jak i mieszkańców mniejszych miast i miejscowości. Dla jednych miasto urodzenia a dla innych miasto, które da pracę i pieniądze na utrzymanie. Dla jednych szansa a dla innych niestety „przegrane marzenia”. Ale czy tak naprawdę kiedykolwiek zastanawiałeś się gdzie Warszawa leży? Jkie jest jej ukształtowanie terenu? Chyba nie, zwykle nie zwraca się na to uwagi. Ot, Warszawa to po prostu wielkie miasto, stolica naszego państwa.

Warszawa leży w środkowym biegu Wisły, na Nizinie Środkowomazowieckiej. Od Karpat dzieli ją „zaledwie” około 350 km. Tyle samo dzieli ją od Bałtyku. Co ciekawe i warte odnotowanie, Warszawa jest jedyną w Europie stolicą leżącą w bezpośrednim sąsiedztwie parku narodowego. Miasto leży po obu stronach rzeki (największej w Polsce – Wisły) i jest nieznacznie wydłużone wzdłuż jej brzegów (rozciąga się na ok. 30 km w kierunku północ-południe i ok. 28 km w kierunku wschód-zachód). Lewobrzeżna część Warszawy jest w większości położona na wysoczyźnie – Równinie Warszawskiej (najwyższy punkt geodezyjny znajduje się na skrzyżowaniu ul. Norwida i Nakielskiej (rejon zajezdni autobusowej „Redutowa” – 115,7 m n.p.m.; porównywalne wysokości w rejonie Filtrów – 114,7 m n.p.m. przy ul. Krzyckiego). Najbardziej charakterystyczna dla krajobrazu miasta jest wysoka na 6-25 m wiślana skarpa, stanowiąca krawędź erozyjną tejże wysoczyzny.

Natomiast pozostała część miasta leży w dolinie Wisły oraz na Równinie Wołomińskiej i w Kotlinie Warszawskiej. Na Bielanach, Białołęce, w Wawrze i Wesołej występują porośnięte lasem, wysokie na kilka-kilkanaście metrów… wydmy, z najwyższym naturalnym punktem wysokościowym – 122,11 m n.p.m. Warszawa stanowi główne miasto aglomeracji. Liczba jej mieszkańców wynosi od około 2,6 do 3 mln. Na jej terenie znajduje się około 20 miast. Wracając do samego ukształtowania terenu w mieście. Znajduje się tam kilka wzgórz usypanych przez człowieka, m.in. Kopiec Powstania Warszawskiego (wysokość 121,0 m n.p.m.), Kopiec Szczęśliwicki (wysokość 138,0 m n.p.m. – najwyższy punkt wysokościowy w Warszawie), a także składowiska odpadów, m.in. Góra Śmieciowa na Radiowie (wysokość 144 m n.p.m.) jak również hałda popiołów z Elektrociepłowni Siekierki na Siekierkach. Warto także wspomnieć, iż najniżej w Warszawie położonym punktem jest brzeg Wisły przy granicy z Jabłonną.

Muzeum Powstania Warszawskiego

16 października 2009

To jedno z najnowocześniejszych muzeów historycznych w Polsce znajduje się w Warszawie. Jest jednocześnie samorządową instytucją kultury miasta stołecznego Warszawy, zostało założone w 1983 jako Muzeum i Archiwum Powstania Warszawskiego, otwarte w 2004, wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów w 2005, dokumentuje historię jednego z najwazniejszych wydarzeń związanych z Warszawą – powstania warszawskiego. Muzeum zlokalizowane jest w dawnej Elektrowni Tramwajów Miejskich w Warszawie, na Woli. Zostało ono otwarte w przeddzień 60. rocznicy wybuchu powstania, 31 lipca 2004. Jest symbolem i wyrazem hołdu warszawiaków wobec tych, którzy walczyli i ginęli za wolną Polskę i jej stolicę. Ekspozycja muzealna przedstawia walkę, ale również codzienność powstania na tle okupacji. Ukazuje złożoną sytuację międzynarodową jak i po powojenny terror komunistyczny i losy powstańców w PRL. Muzeum Powstania Warszawskiego prowadzi także działalność naukowo-badawczą oraz edukacyjną poświęconą dziejom powstania warszawskiego oraz historii i dorobku Polskiego Państwa Podziemnego (PPP). Gromadzi między innymi zbiory poświęcone tym zagadnieniom. Inicjatywą Muzeum jest również utworzenie Archiwum Historii Mówionej gromadzącego nagrania wspomnień uczestników powstania. Eksponaty prezentowane w Muzeum zostały przyjęte przez krytyków i opinię publiczną bardzo pozytywnie. Określono ją jako nowatorską w dziejach muzealnictwa polskiego. Główną przyczyną atrakcyjności ekspozycji jest wykorzystanie najnowszych technik audiowizualnych, które pozwalają na interaktywne uczestnictwo w oglądaniu eksponatów.

Powierzchnia muzeum jest bardzo duża i liczy sobie 3000 m2, a sama ekspozycja mieście się na trzech kondygnacjach. Jej skład to blisko 1000 eksponatów, 1500 fotografii, ponad 200 informacji biograficznych i historycznych, ale również tablice, filmy, mapy, kroniki, zaaranżowane w porządkach chronologicznym i tematycznym. Kompozycja ekspozycji muzealnej oddziałuje na odwiedzającego zarówno obrazem, światłem jak i dźwiękiem. Aranżacja wnętrza i wykorzystanie efektów multimedialnych zdecydowanie przybliżają powstańczą rzeczywistość. Najważniejszym i centralnym punktem Muzeum jest stalowy monument, przecinający wszystkie poziomy ekspozycji. Jego ściany pokrywają daty kolejnych dni Powstania i ślady po pociskach. W kilkumetrowym Monumencie, „bijącym sercu walczącej Warszawy”, zamknięto odgłosy powstańczej stolicy. Wytyczona przez przewodników trasa przedstawia chronologię wydarzeń i prowadzi przez poszczególne sale tematyczne. Odwiedzający poruszają się w scenerii sprzed ponad 60. lat, chodzą po granitowym bruku wśród gruzów niszczonej Stolicy.

O Powstaniu Warszawskim

13 października 2009

Warszawskie podziemie było bardzo dobrze zorganizowaną strukturą, która działała w czas wojny w stolicy naszego kraju. Kulminacją jego działań było powstanie, które rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 na rozkaz Komendanta Głównego AK gen. Tadeusza Komorowskiego-Bora. Powstanie to było konfrontacją militarną podziemia z przeważającymi siłami okupanta niemieckiego. Przez wielu jednak było rozpaczliwą, ostatnią i najpoważniejszą próbą obrony wizji wolnej II Rzeczypospolitej. Warszawiacy spontanicznie angażowali się w walkę z okupantem. Szybko uruchomiono prasę powstańczą, pocztę harcerską, radio Błyskawicę. Powstała Pomocnicza Wojskowa Służba Kobiet (w skrócie określana jako PWSK). Mimo mizernego uzbrojenia powstańcy i cywilni mieszkańcy Warszawy odznaczyli się niebywałą wolą walki i bohaterstwem. Niestety powstanie upadło po ponad sześćdziesięciu dniach zaciekłych walk na ulicach stolicy. Po podpisaniu aktu kapitulacyjnego 2 października Niemcy w akcie zemsty zrównali miasto z ziemią, a ludność, która nie mogła uciec, została masowo wywieziona do obozów koncentracyjnych. W okresie od 5 sierpnia do 25 sierpnia 1944 miały miejsce masowe zbrodnie niemieckie na cywilnych mieszkańcach Warszawy – największe z nich to rzeź na Woli, gdzie zginęło ok. 40 000 ofiar, rzeź Ochoty gdzie Niemcy zamordowali ponad 10 000 mieszkańców, a także szereg innych zbrodni o mniejszej skali. Szacuje się, że powstanie kosztowało życie 16 tys. powstańców i ok. 150 tys. ludności cywilnej, po klęsce powstania Niemcy systematycznie niszczyli Warszawę, w rezultacie Śródmieście zostało zniszczone niemal w 100%. Według oficjalnych szacunków powojennych około 80-85% miasta zostało zburzone w wyniku działań wojennych. W czasach współczesnych liczba ta jest kwestionowana i szacowana na ok. 70%. Ludność cywilna została skierowana do obozu dla uchodźców w Pruszkowie, z czego ok. 90 tys. ludzi wywieziono na roboty przymusowe w głąb Niemiec, a 60 000 do obozów koncentracyjnych Ravensbrück, Auschwitz i Mauthausen. W czasie okupacji niemieckiej, w latach 1939-1945, zginęło ok. 700 000 warszawiaków, czyli więcej niż wyniosły łączne straty wojenne w ludziach USA i Wielkiej Brytanii w czasie trwania całej II wojny światowej. Według zweryfikowanych szacunków z 2004, wartość strat materialnych Warszaw w okresie II wojny światowej wyniosła ogółem 45 miliardów dolarów. Jest to wręcz niewyobrażalna kwota, nawet w dzisiejszych czasach.

Następna strona »